Piżmak. Wspomnienia duchów Mgieł

Są takie zwierzęta, których nie widuje się zbyt często. Mimo że istnieją wokół i są dość pospolite, znikają w tłumie, na rzecz przykuwających uwagę wszechobecnych saren, czy większych ptaków. Zamieszkują nie zawsze łatwo dostępne środowiska. Siedziałem właśnie nad stawem, obserwując poczynania czujnej czapli, gdy widoczny kątem oka ‘’smyrg’’ oderwał mnie od siwej drapieżniczki. Co to tak migło? Błyskawiczne. Chyba mi się przywidziało…

Czapla tkwi w bezruchu. To taki pozorny bezwład. Wiem, że jej pierzaste ciało napiętej jest w tym momencie jak struna, i wrażliwe okiem na najmniejszy widoczny ruch pod taflą. Tym razem, nie ‘’myrgnięcie’’. Łodyga trzciny kołysze się jakoś podejrzanie, nienaturalnie. Czyżby jakiś ptaszek? Przepatruję wzrokiem góra – dół i znów, akurat właśnie gdy dostrzegam, mig! Zdążyłem zarejestrować tylko buro – rudą sylwetkę, dość małą ze sznurkowatym ogonkiem. Czyżby rzęsorek rzeczek? Myślę. Mógłby tu być. Teraz szkła lornetki kieruję właśnie tam. Trzciny ruszają się podobnie podejrzanie, tym razem bardziej w głębi. Chaotyczne potrząsanie. I wynurza się. Co za stworek! Łapkami dotyka łodygi, jakby badał czy dobre… Jest na powierzchni sekundy, po czym znów nurkuje, i wtedy właśnie trzcinka zaczyna się chybotać. W głowie się rozjaśnia, toż to piżmak! Zwany pogardliwie niekiedy ‘’szczurem wodnym’’. Rzadko widywany gość. I znowu stwierdzić muszę, że bez lornetki nie rozpoznałbym. Nie byłoby pewności. Zmieniam nieco pozycję aby go lepiej widzieć, o czapli zapomniałem…A ona właśnie odlatuje. Ehh…

Piżmak wygląda prawie jak miniaturka bobra. Prawie, bo jego ogonek jest cienki jak powróz, no taki podobny jak u myszy. Wodna mysz. Dobre. Żywi się głównie kłączami roślin wodnych, czasem jakiś lęg ptasi spladruje. Uznawany jest za gatunek inwazyjny i szkodliwy, bo wziął się stąd, że uciekł człowiekowi z hodowli futerkowych. No i się go tępi, podobnie jak jenota. Choć wytępić nie jesteśmy ich w stanie, bo to technicznie niewykonalne. Tak niedostępne ostoje potrafią zamieszkiwać. Rozmyślam – jak też łańcuchem pracuje zło. Futerkowe hodowle, gdzie zwierzęta stłoczone w klatkach nie podziwiają słońca, nie wdychają aromatu rześkiej wody, tak jak natura je stworzyła. Iluś tam udało się z tego piekła uciec. Jak reaguje człowiek? Krzyczy: ‘’Szkodnik, gatunek inwazyjny, zniszczyć, zabić!’’ Widzi ‘’przyczynę’’ wszędzie, byle nie w swoich działaniach. Takie maleństwo…Jedyne co piżmak może napsocić, to rozkopywanie wałów przeciwpowodziowych. To samo robi rodzimy bóbr, i po prostu drzewa czy wrażliwe miejsca obkłada się wtedy siatką, gdzie grubas się nie przegryzie. Być może dlatego nasz cały postęp techniczny, jest tylko pozornym rozwojem. Skoro przynosi tylko cierpienie, zniszczenia i śmierć, a siłą napędową jest wyzysk. Przecież od kilkudziesięciu lat jeździmy nadal kopcącymi samochodami na silnikach spalinowych, mimo technologii Tesli…Więc jaki postęp. Temat na inną opowieść.

Podziwiam piżmaka, z jaką pasją i perfekcją męczy tą jedną trzcinkę. Świata poza tym nie widzi. Błyskają żółte ząbki. I z tej strony jakby nie patrzeć robi coś pożytecznego, bo przecież człowiek okresowo wykasza szuwary, aby mieć dostęp do tafli wody. Płynie do mnie…nauka. Zastanawiam się znów. Dlaczego piżmak wciąż istnieje, mimo tych prześladowań, wrogów naturalnych? Odpowiedz jakby przychodzi w jego robocie.

– Bo jestem skupiony na sobie. Tylko na tym, co mam zrobić i co chcę osiągnąć. Temu poświęcam, z jakim oddaniem swoją energię. Nie rozpraszam się. Wykopuję kłącze, które chcę zjeść…

Takie to niby proste. Ufają i działają. W przyrodzie wiele kryje się odpowiedzi, na odwieczne ludzkości pytania. Wysiedlone suszą bobry przeniosły się tam, gdzie jeszcze jest woda i dalej budują swoje tamy z patyków. Wierzą, że dadzą radę.

Chwilę przed zachodem słońca usadzam się w jednej z otwartych czatowni. Stąd mam widok na świeżo zaorane pole, bagno, szuwary, i lasy. Tu spocznę do ciemności po kilkugodzinnej wędrówce. Spotkałem aż kilka bażantów, a przecież lamentowałem ostatnio, że chciałbym zobaczyć wspaniałego koguta w lornetce, a tak ich coś mało, nie widziałem już parę miesięcy. Manifestacja natychmiastowa. Ciekawskie sójki dziś zaskakują, żerując na skraju pola całą gromadą, zupełnie jak stado kur. Co podnoszą, stąd nie widzę. Staram się podejść. I choć sójka zdawałoby się, łatwy obiekt do obserwacji, cwaniary wiedzą, że coś jest inaczej. Pewnie nigdy nie widziały obserwatora. Niepokoją się całą chmarą i siadają na wierzbach. Latają nade mną, a w lornetce widzę jak odwracają łebki przy okrążaniu, aby mi się przyjrzeć. Zdają się być totalnie zdumione. Że ktoś się zbliża, celowo właśnie do nich. Odchodzę śledzony, całe szczęście nie wrzeszczą, tylko sondują w milczeniu.

muskrat

Zaszło. Jak szybko umyka jesienią. Temperatura leci. Po południu było wręcz upalnie, a teraz trzeba ratować się kurtką. I nawet się cieszę, bo myślę sobie, jeśli tu spadki są takie, to co dopiero w górach, na Podlasiu czy choćby Warmii. Gdybym tam miał wędrować… Wieczór jest cichy, namiętny jakiś taki. Kosy alarmują i szczebioczą w terkocie przed snem, najbliższe miesiące to one będą tutaj Zegarem Zmierzchu. Nad całością bagna unosi się pierwsza mgła, i zaczyna dziać coś, czego się dziś niespodziewałem…

Mgły zaczynają gęstnieć. Podnoszą się zakrywając mi okoliczne światła i osiedle, które wyrosło nieopodal podstępem. Idą w górę, skąd pasmami rozlewaję się na pole. Będzie taniec, będzie sztuka, przedstawienie! Mgliste pląsy wody żywej, to jedno z najpiękniejszych zjawisk, jakie przyroda wyreżyserować może. Zachwycam się – jakaż moc tu, w tych szuwarach i odmętach drzemie? Przetrwała mimo wszystko, i w chłodzie ukazuje nocnym wędrowcom swoją potęgę. Tam człowiek w swych światłach i przed ekranami seriali, tu one, które głucho wypełniają wszystko… wytłumiły mi nawet dzwięki dobiegające z wsi. Film oscarowy, gdyby nagrać to w przyspieszeniu. Tak się cieszę. Oglądam się za plecy – i łąka zanurzona w bieli. Cud chwiejny, żywy. Wokół robi się okrąg mleczny, a wszystko to wypełza właśnie stamtąd, z serca moczarów… Jak pajęczyna wilgotna, porywa w sen swoich macek. Tak oddycha ziemia. Tak pracują żywioły. Nie poddają się. Ile jeszcze przetrwa? Człowiek może zasypać, zasuszyć, i wybudować na tym dom. Bywało już tak. Pamiętam to miejsce jeszcze z czasów, gdy nie były stąd widoczne światła osiedli mieszkaniowych, nie dobiegały poszczekiwania psów i rzężenie pił, kiedy o zmierzchu wychodziły z trzcin watahy dzików po 30 sztuk… Gdy woda płynęła szeroką strugą po kaskadach rowku i chrobotały w nim bobry. Urzędował rzęsorek. Jak jeleń ryczał w kukurydzy, i wąsatki pasły się na szuwarach… Nie było ambon myśliwskich. Ostoja była bezpieczna, dzika i wolna. Nie wiem czasem po co tutaj zaglądam. Może dlatego, że najbliżej, sentyment, i znam każdą darń wraz z zakątkami zwierząt. Mój świat odchodzi każdego dnia, coraz dalej. Krok po kroku, odpływa…subtelnie. Coraz dalej muszę jeździć, by znaleźć kawałek ciszy. Przetrwa w opowieściach… Mało pocieszające. A kiedy się zatrzymamy? Co nam zostanie? Przecież nawet gdyby te historie miały w przyszłości być świadectwem, nikt nie zburzy mieszkań i blokowisk, by wrócić do tego co było. I nie mam wątpliwości, że na zabudowaniu pól i wycięciu zadrzewień się zakończy. Co się dzieje w innych częściach świata – nie można wyciąć, to podpalają. A ja się dziwiłem niekiedy, widząc ludzi biegających w słuchawkach. Cwaniacy. Być może czeka mnie to samo jeszcze za życia. Śpiew ptaków odtwarzany ze smartfona, bo lasy będą ptasio ciche, z szumem biegnących na wiaduktach ponad nimi autostrad…Pęd po iluzję. Zamkniemy się w coraz to nowocześniejszych domach, zagłuszymy duszę relaksacyjnymi dzwiękami, tym samym zatrzaśniemy na świat i siebie nawzajem. Cierpkie rozważania.

Przez siwą zasłonę przebija się piskliwe nawoływanie samicy puszczyka. Zew śmierci dla gromad myszy polnych – coś jak wycie wilka. Sowa obwieszcza wypad na łów. Dla mnie to sygnał, że pora wracać. Mgły podchodzą złowrogo gęstym duchem tuż pod czatownię, nie widać prawie niczego, drzew ani horyzontu. W takim kłębie łatwo zgubić orientację, kto niezwyczajny. Na znanym sobie terenie to zawsze wesoła przygoda. Raz mi się zdarzyło. Zakręciłem się parę razy z zamkniętymi oczami wokół i podjąłem wędrówkę. Przednia zabawa. I mgła lubi dokazywać. Wilgoć osadza się na butach, przemakając je do końca. Dziś nie zabrałem kaloszy. Nie zawsze chcę – ‘’ludzie dziwnie patrzą’’ gdy idziesz w nich przez miejscowość, podczas cudownej pogody. Nie znają realiów wypraw. Dziś buty wstępnie zmoczyłem już po południu, na resztkach rosy która nie obeschła od rana. Sekrety otulają mnie szarym kożuchem wspomnień przesłaniając burą gęstwą wszystko, gdy brnę przez chłodną łąkę – czuję się wtedy dobrze. Zabrały światła, odgłosy, dalekie budynki, utuliła w miękkiej, rześkiej ciszy. Nicość, taka moja, jedyna. Oddaję się jej w zapomnienie. Władaj mi tą krainą kochana jak najdłużej…

26.09.2019 – Bobrowe rozważania nad Stawem.

Muskrat_swimming_Ottawa

Wspomnienia z mokradeł. Wodne żywioły.

Szare mgliste bagno, porośnięte gęsto trzcinami, z brzegu kępami turzyc i sitowia to jedno z moich ulubionych miejsc „zasiadek”. Kryjówka oferująca schronienie, wodę i pokarm, rozmaity dla różnych gatunków, przyciąga w swe pielesze wiele rozmaitych zwierząt. Królują tu dziki, które są głównym celem moich obserwacji, ale nie brak też saren korzystających z osłony trzcinowiska, gęsi, czapli, łabędzi, żurawi kaczek i całej rzeszy śpiewającej drobnicy. Dodajmy do tego chór żab i mamy choć blade wyobrażenie orkiestry natury, jaka w maju ożywia pogodny wieczór na mokradłach. Nie wiadomo czego słuchać i na czym się skupić, gwar ptasich głosów, miesza się z rytmicznym wołaniem kukułki, na tle monotonnego głuchego pohukiwania bąka. Do tego wszelkie szelesty, odgłosy łamanych suchych łodyg trzcinowych – to dziki gdzieś w głębi, sobie tylko znajomymi ścieżkami w błocie, przebudzają się, aby podążyć na żerowiska. Kilka razy odzywa się kogut bażanta, w wyżej położonym miejscu przy olszynach, gdzie woda spływa rowem z pól, zasilając bagnisko. Oczarowany trwającym spektaklem, mnogością życia, tylko odhaczam w myślach usłyszane gatunki ptaków. Dalej przy próchniejących wierzbach słychać nieokreślone drapania, skrobania, chrobot, czy to bóbr? Może piżmak lub wydra? Pozostaje tylko dźwięk i domysły. Po kilku minutach cichnie. Koncert przerywają jak wrzaski odgłosy głośnego pluskania – to ryby rzucają się przed wieczorem. Poza zasięgiem wzroku donośny miękki łopot potężnych skrzydeł – łabędzia wieczorna gimnastyka. Wtem narastający poświst piór, kwakanie i plusk, grupa kaczek zapada na nocleg. Zirytowane gęsi dokładają swoje ostrzegawcze larum do zamieszania.

26165313_1813351118736073_674713390349397448_n

Niepokój budzą co i raz szerszenie, mknące co jakiś czas pojedynczo z niskim pomrukiem w kierunku ściany czerniejącego boru. Zamieram wtedy. Wieczór płynie leniwie, po zachodzie słońca horyzont długo tli się czerwonym światłem. Z bagien wstają chłodne opary, tworzą się mgły. Czuć jak idące w górę chłodniejsze powietrze otacza skórę. Powoli cichnie chór dziennych śpiewaków, za to mocniej grają żaby. Aż w uszach dzwoni. Wraz z postępowaniem mroku kończy się pełen odwiecznych obowiązków dzień dla mieszkańców tego uroczyska. Jedne zasypiają pod skrzydłami opiekuńczych matek, inne zaczynają aktywność z intensywnym żerowaniem. Dzieje się kolejny etap doświadczania cudu – noc pełna tajemnic. Szelesty, stąpania, pluski, trzaskania, chrzęsty, idą dziki? Może łoś? A może sarna tak delikatnie stąpa czy kurki wodne wracają z żerowiska ku szuwarom? Domysły. Zapalają się pierwsze gwiazdy na gasnącym niebie, w oddali za drzewami majaczy wschodzący księżyc. Jeszcze trochę i zaleje wszystko srebrnym blaskiem. Zwiewne mgły, jak zjawy będą straszyć układając swoje falujące wzory. Łozówki i rokitniczki – psotne naśladowniczki zwodzić będą uszy odgłosami sikorek, szpaków, wilgi. Pełna zwierzeń, pieśni, tajemnic, życia, szeptów i szmerów, okrywa zakątek granatową kołdrą utkaną we wzory z odległych gwiazd, bagienna noc…

(…..)

23762216_dwie_kaczki_krzyzowki

…Matka naszych rzek, odkrywa przed nami kolejne tajemnice wodnego świata. Jest potęga i spokój. Na powalonej mocą żywiołu topoli, widok jest doskonały na wszelkie cuda. Na przeciw nas pasą się z gracją żurawie, przycupnąwszy na jednej z niedostępnych piaszczystych łach. U ich szczudłatych nóg plączą się leniwe gołębie. Inną wysepkę opanowały łaciato – czubate czajki. Pozostają tu aż do zmroku. Co i raz powietrze przecinają ostre zawołania rybitwy rzecznej. Z zamyślenia otrzeźwiająco wyrywają mnie głośne pluski. Można się przestraszyć. A to tylko żywot rybi, w polowaniu na mniejszą od siebie drobnicę. Pod zatopionymi konarami potężnego jesionu osiedliły się dwa sumy, i to chyba one straszą tym chlupotem.
Towarzyszy nam grom mijającej nasz bokiem burzy. Wrzeszczą czaple…
Promienie zachodzącego słońca rozbłyskują jeszcze złocistym echem na tafli wirującej w sile sunących prądów. Z nich wyróżnia się jeden…Chwila uwagi w tamtym kierunku i oczom naszym ukazuje się…bóbr… Co to maleństwo robi na tak wielkiej wodzie? Tamy tu nie zbuduje…  Zwierzątko sunie tuż przy brzegu, jakby szukając dogodnego miejsca do wyjścia na ląd…

(….)

Wokół nas bogactwo…wrażeń i życia. Ostoja ”Mokre łąki” pod panowaniem żywiołu wody przyciąga do swego zakątka wszelką ptasią obfitość. Powitał nas miękki flet wilgi. Z bagna wyłaniają się zasuszone, wpół zalane konary, będące wspomnieniem czasów minionych. Ptasie odgłosy z krainy moczarów są jakże inne od pozostałej skrzydlatej braci. Ostre, przenikliwie w tonie, mają za zadanie przebić się przez gąszcze szuwarów i poszybować hen nad lustrem wody. Zachwycają nas rybitwy. W życiu nie widziałem ich z tak bliska, a tu proszę – czarują nas falującymi podlotami, pikując co i raz do tafli by porwać małą rybkę. W oddali terkoczą i nurkują perkozy. Kaczek – tyle, że ciężko zliczyć i rozpoznać. Ptasie rodziny uwijają się z wrzeszczącym potomstwem w poszukiwaniu żeru. Te jest nadzwyczaj sprawne w pływaniu, choć hałaśliwe.

Wieczór zwiastują ochrypłe okrzyki czapli. Z zarośli tuż obok nas dobywa głos trzcinniczek. Widzimy jeszcze, jak jerzyki, ptasi mistrzowie lotu szybują z gracją nad wodnym lustrem chwytając niewidoczne owady lub gasząc pragnienie kropelkami chwytanymi w locie. Ciche pluski obwieszczają psoty ryb. Jeszcze kilka chwil i jerzyki gdzieś znikają, stopniowo zastępowane przez nietoperze. Mimo mroku i wschodzących gwiazd, ptasie gwary nie cichną. Dopiero teraz, na zarośniętych wysepkach odzywają się inni mieszkańcy – już nieznani nam z głosu. Zatopiony w królestwie chłodnych oparów, gnijących konarów wilgotny świat, zasypia pogrążony w okrzykach kolejnych tajemnic.

36864598_618988978469255_5099791811619061760_n